چکيده
به منظور ارزيابی کمی رسوب دهی حوزه های آبخيز فاقد آمار, استفاده از مدلهای تجربی اجتناب ناپذير است. مدل EPM يکی از مدلهای مورد استفاده در ايران می باشد که بعضاً مورد ارزيابی قرار گرفته است. وليکن اغلب ارزيابي ها , با استفاده از آمار رسوب رودخانه ها انجام پذيرفته و از اندازه گيري مستقيم رسوبات در مخازن سدها و بندها کمتر استفاده شده است, در صورتي که روش اندازه گيری رسوبات مخازن سدها و بندها از دقت بالاتری برخوردار می باشد. در اين تحقيق تعداد 9 حوزه آبخيز کوچک در استان سمنان انتخاب شده اند. درخروجی اين حوزه ها, سدهای خاکی کوتاه طی سالهای گذشته احداث گرديده اند که عمر آنها به ده سال می رسد. اين سدها تا زمان اندازه گيری رسوب سرريز ننموده اند و به همين دليل تمامی رسوبات توليدی حوزه آبخيز بالادست آنها در مخازن سدها به تله افتاده اند. مقدار رسوبات ته نشين شده در مخازن اين سدها از طريق عمليات نقشه برداری محاسبه شد. وزن مخصوص ظاهری رسوبات در هر مخزن اندازه گيری شد و مقادير حجمی رسوبات به مقادير وزنی تبديل گرديد. با استفاده از مدل EPM مقدار رسوب توليدی حوزه ها به صورت حجمی و وزنی برآورد گرديد. مقادير رسوب توليدی اندازه گيری شده درمخازن سدها با مقادير برآورد شده با استفاده از آزمون t استيودنت مورد مقايسه قرار گرفتند. نتايج نشان داد که اختلاف بين ميانگين ها برای مقادير حجمی و وزنی رسوب دهی برآورد شده با استفاده از مدل EPM با مقادير اندازه گيری شده, درسطح 5 درصد معنی دار نمی باشد ولی تعيين کارايی و ميانگين نسبی مجذور مربعات خطای مدل نشان داد که مدل EPM از کارايی نسبتاً پايينی در برآورد رسوب دهی حوزه های آبخيز مناطق مورد مطالعه برخوردار است.
واژه های کليدی: حوزه های آبخيز, رسوب دهی, استان سمنان, رسوبگذاری, مدل EPM.