چکیده گزارش نهايي طرح تحقيقاتي برآورد رسوبدهي و تهيه نقشه توليد رسوب براي ايران

گزارش نهايي طرح تحقيقاتي

 

برآورد رسوبدهي و تهيه نقشه توليد رسوب براي ايران

 

1382-1376

 

مجري:

محمود عرب خدري

 

با همكاري:

علي ولي خوجيني، شاهرخ حكيم خاني، اميرحسين چرخابي و عبدالرسول تلوري

 

 

تهران

پژوهشكده حفاظت خاك و آبخيزداري

 

شماره ثبت:

تابستان 1382

 

وزارت جهاد كشاورزي

سازمان تحقيقات و آموزش كشاورزي

---------------------------------------------------------------

عنوان: برآورد رسوبدهي و تهيه نقشه توليد رسوب براي ايران

مجري: محمود عرب خدري

واحد اجرا: پژوهشكده حفاظت خاك و آبخيزداري

ناشر: پژوهشكده حفاظت خاك و آبخيزداري

تاريخ انتشار: تابستان 1383

تيراژ: 100 نسخه

اين اثر در مورخ          با شماره        در مركز اطلاعات و مدارك علمي كشاورزي به ثبت رسيده است.

حق چاپ محفوظ است. نقل مطالب، تصاوير، جداول، منحني ها و نمودارها با ذكر ماخذ بلامانع است.

 

چكيده

در اين طرح ابتدا بر اساس اطلاعات موجود از باتيمتري دو سد دز و ميناب و همچنين با تكيه به تحقيقات قبلي روش تلفيق "همبستگی حد وسط دسته ها" با "جريان روزانه“ براي برآورد رسوبدهي معلق انتخاب گرديد. سپس با استفاده از آمار موجود، رسوبدهي معلق 209 ايستگاه رسوب سنجي به روش فوق و در صورت نبودن آمار كامل جريان روزانه، از "تلفيق آبدهي روزانه و ماهانه“ برآورد گرديد. از مقادير برآورد شده براي تعيين متوسط رسوبدهي كشور و همچنين متوسط رسوبدهي حوزه هاي آبخيز اصلي و حوزه هاي درجه 2 كشور استفاده شد. متوسط رسوبدهي كشور در حدود 2 تن در هكتار تعيين شد. حوزه هاي درياچه اروميه، مركزي و قره قوم كمتر از متوسط و حوزه هاي خزر و خليج فارس بيشتر از متوسط مي باشند. حوزه هاي هامون جازموريان، ميناب، بلوچستان جنوبي و مارون و زهره بيشترين رسوبدهي را به خود اختصاص دادند. بر اساس اطلاعات بدست آمده نقشه هاي رسوبدهي كشور در مقياس 1:1000000  در 44 برگ تهيه شده است. در اين نقشه ها علاوه بر اطلاعات پايه مشتمل بر شبكه رودخانه ها، محل ايستگاه ها و غيره اطلاعات مربوط به رسوبدهي شامل رسوبدهي كل، رسوبدهي ويژه، گل آلودگي بصورت نقطه اي و رسوبدهي ويژه سطح حوزه ها با علائم و رنگهاي مختلف نشان داده شده است.

در قسمت ديگري از اين تحقيق، آناليز ناحيه اي رسوبدهي معلق به روش رگرسيون چند متغيره در 5 ناحيه درياچه اروميه، سفيدرود، درياچه نمك، ساحلي خزر، و گرگانرود انجام گرفت. به اين منظور بيش از 20 خصوصيت فيزيوگرافي، هواشناسي و هيدرولوژي، زمين شناسي و كاربري و پوشش گياهي حوزه هاي هر يك از نواحي اندازه گيري و يا جمع آوري شد. سپس بين رسوبدهي كل به عنوان متغير وابسته و خصوصيات حوزه به عنوان متغيرهاي مستقل رگرسيون برقرار شد. در نهايت روابط و معادلاتي براي برآورد رسوبدهي هريك از مناطق ارائه گرديد. اين معادلات را مي توان براي بدست آوردن مقدار رسوبدهي معلق در شرايط فقدان داده مورد استفاده قرار داد.  بررسي اين روابط نشان مي دهد كه پنج عامل دبي، مساحت،  ليتولوژي سطحي، طول آبراهه يا حوزه و كاربري بيشترين فراواني را در ميان عوامل مستقلي كه به مدلها راه پيدا كرده بودند به خود اختصاص دادند؛ لذا به عنوان مهمترين عوامل تعيين كننده ميزان رسوبدهي معلق شناحته شدند.

 

واژه هاي كليدي: رسوب سنجي مخازن، رسوبدهي معلق، نقشه رسوبدهي، تحليل منطقه اي